Isınan deniz, uzayan yaz
Antalya’da yıllık ortalama sıcaklık son 50 yılda yaklaşık 1,5 °C arttı; 40 °C’yi aşan gün sayısı ve tropik geceler çoğaldı. Akdeniz’in yüzey suyu sıcaklığı rekorlar kırıyor; bu da deniz ısı dalgalarını, istilacı türleri (aslan balığı, balon balığı) ve kıyı ekosistemleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
Orman yangınları: 2021 Manavgat
Temmuz–Ağustos 2021’de Manavgat, Gündoğmuş ve Akseki’de başlayan yangınlar Türkiye tarihinin en büyük orman yangınları arasına girdi; on binlerce hektar kızılçam ormanı yandı, köyler boşaltıldı. Yangın sonrası doğal gençleştirme, yangına dirençli orman yönetimi ve erken uyarı sistemleri bugün bölgenin uyum gündeminin merkezinde.
Su: karst kaynakları ve kuraklık
Antalya’nın suyu Toroslar’ın karstik kaynaklarından gelir: Düden, Kırkgöz, Manavgat. Yağış rejimindeki değişim, uzun kurak dönemler ve tarımsal sulama baskısı yer altı suyu seviyelerini düşürüyor. Elmalı’daki Avlan Gölü’nün 1970’lerde kurutulup 2000’lerde kısmen geri kazanılması, kaybedilen sulak alanların geri döndürülebileceğinin bölgesel örneği.
Kıyılar ve deniz canlıları
Deniz seviyesi yükselmesi ve fırtına şiddeti Konyaaltı ve Lara gibi plajlarda erozyonu hızlandırıyor. Belek, Patara ve Çıralı’daki Caretta caretta yuvalama kumsallarında kum sıcaklığının artması yavruların cinsiyet oranını değiştiriyor. Yerel koruma grupları her yaz yuvaları işaretleyip gece ışıklarını azaltma kampanyaları yürütüyor.
Turizm ve dönüşüm
Yılda 16 milyonu aşan ziyaretçiyle Antalya, Türkiye turizminin kalbi. Bu aynı zamanda büyük bir karbon ve su ayak izi demek. Şehir; güneş enerjisi (yılda 300 güneşli gün), elektrikli toplu taşıma, Mavi Bayrak ve Yeşil Anahtar sertifikalı tesisler, sıfır atık oteller ve mevsim dışı kültür turizmiyle dönüşümü hızlandırmak istiyor. Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin iklim eylem planı 2030 için emisyon azaltım hedefleri koyuyor.
Belediyenin iklim eylemi
Kaynak: ABB İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı
Antalya Büyükşehir Belediyesi 2030’a kadar sera gazı emisyonlarını %40 azaltmayı ve 2050’de karbon nötr kent olmayı hedefliyor. 2013’ten beri Belediye Başkanları Sözleşmesi (Covenant of Mayors) üyesi olan belediye; CDP, Cities Race to Zero, One Planet City Challenge, Cities4Forests ve NetZeroCities ağlarında yer alıyor.
| Alan | Durum |
|---|---|
| Güneş enerjisi | 20 güneş enerjisi santrali; yılda ~21.410 MWh, ~9.429 ton CO₂e azaltım |
| Atıktan enerji | 4 biyogaz/biyokütle santrali, 40,36 MWe; yılda ~378.082 MWh, ~597.500 ton CO₂e azaltım |
| Ulaşım | 148 akıllı kavşak, 35 elektrikli araç şarj istasyonu, 31 km bisiklet yolu |
| Raylı sistem | AntRay ~48 km, 59 istasyon; Sarısu–Konyaaltı–Varsak hattı 2026 yatırım programında |
| Yeşil alan | 2019’dan beri 3 milyon ağaç; 2025’te 1.062 iklime uyumlu ağaç, 10,3 milyon bitki |
| Su | ~200.000 m² kurakçıl peyzaj ile yılda ~420.000 m³ su tasarrufu; 26 kapalı sulama projesi |
| Kurumsal | TSE İklim Dostu Kuruluş Belgesi alan ilk belediye; ana hizmet binası 2022’de karbon nötr |
Öne çıkan projeler
- SECAP – Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı: 2030 için %40 CO₂ azaltım yol haritası.
- CLIMAAX–MUHIR (AB Horizon Europe): 19 ilçede kentsel ısı adası ve aşırı sıcak risk analizi; 0–5 yaş çocuklar ve 60 yaş üstü kırılgan gruplar odakta.
- Kentsel Isı Adası ve Aşırı Sıcaklara Karşı Eylem Planı: Türkiye’nin ilk bütüncül yerel sıcak eylem planı olma hedefinde; İngilizce taslağı UNEP Beat the Heat değerlendirmesine sunuldu.
- Afet Riskini Azaltma ve İklime Uyum Eylem Planı (AB–AFAD): 10 risk alanında 178 eylem.
- NetZeroCities İkiz Şehirler: Bükreş ile eşleşme.
- NAKOPA (Nürnberg ortaklığı): Çevre Eğitim ve İnovasyon Merkezi’ndeki Eco-DigiTalya dijital iklim salonu.
- GOV4GREENMED (Interreg): Finike’de organik atıktan toprak iyileştirici pilotu.
- POSEIDON: Akdeniz kentlerinde pozitif enerji mahalleleri.
- Solar School: 180 gence güneş enerjisi sistemleri eğitimi.
- Sünger Kent Antalya: Kepez’de doğa temelli yağmur suyu yönetimi pilotu; 2.630 dönümlük Zeytinpark’ın korunması.
- Tarımda iklim uyumu: 19 ilçede 356 toprak ve hava sensörü; üreticilere 13.000 arı kovanı, 1,44 milyon fidan.
“Antalya’nın hikâyesi Akdeniz’in hikâyesidir: güneş, su ve orman arasındaki dengeyi korumak.”
Son güncelleme: 2026-10-17